12 Ekim 2015 Pazartesi

PLATON DEVLET KİTAP ÖZETİ

PLATON DEVLET KİTAP ÖZETİ

Yaşadığımız ve gittikçe karanlık çağa gittiğimiz bu günlerde paylaşmanın bir ihtiyaç olduğunu düşündüm. 

Platon’un (m.ö 427-347)yasadığı donemde demokrasi sona ermiş, Yunanistan ara bir donemden geçmektedir. Platon’un Devlet eseri, günümüze kadar tüm toplumlarda ses getirmiş ve derinden etkilemiştir.


Platon, erdemler, ideal kavramı, ideal bir hayat ve yönetim sekli üzerine araştırmalar yapmış ve Sokrates'in sohbetlerinden diyaloglarla bu ideal arayışını Devlet kitabında kaleme almıştır.


BİRİNCİ KİTAP
Sokrates, Glaukon, Polemaarkhos ve diğer düşünürlerle konuşmasında, yaşlılık uzerine, para uzerine ve doğruluk/adalet kavramı uzerine konuşmaya baslar.Tartışma, "Doğruluk, güçlünün isine gelen midir?" ve "Güçlü, güçsüzün yararını gözetmeli i mi?" sorularına gelir. Ancak konuşma “Doğruluğun, güçlünün çıkarlarına göre şekillenen değil, doğal, etik ve adil olandır.


Sonuç olarak; “Doğruluk, eğrilikten daha iyidir” sonucunda hem fikir olurlar.Fakat doğru eylemleri gerçekleştirmek için doğruluğun ne olduğunun bilinmesi gerekir, yoksa iyilik sayılamayabileceği fikrine ulaşılır.


İKİNCİ KİTAP
Bu bölümde, daha çok “adalet” erdemi üzerine yoğunlaşılmıştır. Glaukon eğri insanın hayatını över, Sokrates ise adil insanın hayatını över.


Sokrates bütünsel bakmak istediği için toplum kavramını anlatmaya başlar. Öncelikle toplumun temel ihtiyaçları karşılanmalı, bunun için çalışanlar üretenler sınıfından olmaktadır. Zorunlu olmayan şeyler de olmalı, bu lüksler savaşa yol açacağı ,için de savaşçılar olmalıdır. Savaşçılar, yani koruyucular genel olarak, cesur, güçlü ve filozof ruhlu olmalılardır. Koruyucular fizik bedenlerini jimnastik ile, ruhlarını ise müzik ve şiir ile eğitmelidirler. Eğitimleri konusunda detaylı bilgiler verir.


Çocuklar ise uygun olan masallar ile eğitilmeli, Tanrılar ise iyi tasvir edilmelidir.


ÜÇÜNCÜ KİTAP
Sokrates, koruyucuların eğitimindeki detaylara devam eder. Jimnastik eğitimleri, sanat eğitimleri nasıl olmalıdır? Toplumdaki sanat kolları nasıl olmalıdır?


Peki ya aşk? Eğitim ve çalışma ile idealar dünyasına gidilebilir ancak AŞK yüksek enerjili bir motivasyon sağlar. Ancak Aşk, güzel ideasını aramalıdır, rotası yüksek değerlerde olmalıdır.


Toplumdaki Yönetici sınıfı da; Koruyucular’ın içinden seçilir. Ve “Metaller Mitosu”ndan bahseder.
Yöneticiler (filozoflar), altın
Koruyucular (savaşçılar,bekçiler), gümüş
Üreticiler (Çiftçiler ve zanaatkarlar) ise bronz ve demirdir


Koruyucular ve doğal olarak Yöneticiler, Üretici sınıfından alınan vergiler sayesinde Devlet tarafından sağlanan hayatı yaşarlar, kendilerine ait malları ya da maaşları yoktur. Devlet’in iyiliği her şeyin üzerindedir.


DÖRDÜNCÜ KİTAP
Platon adalet kavramından şu şekilde bahseder;
Her kişinin layık olduğu her şey, verilir. Herkes kendi doğasına en uygun işi üstlenir ve bütüne hizmet anlayışı ile topluma en iyi hizmeti verir.
Bu bölümde, toplum açısından bireyin açısına tekrar geçilir. Sokrates, ruhtaki üç kısmın tarifini yapar.
Hakikate aşık, akılsal taraf- Yöneticiler
Onura aşık, yürekli taraf- Koruyucular
Dünyevi zevkler isteyen iştahlı taraf- Üretenler sınıfı


Biz adaleti eyleme dönüştürme eğilimindeyken, Sokrates, ruhun kendi doğasının bir sonucu olarak görür. Bizim adil kişiliğimiz hakikate aşık olduğundan, onur arzusu ve açgözlülük tarafından esir alınamayacağını belirtir. İyilik ruhun sağlığıdır, kötülük ise hastalığı olarak tanımlanır.
Bu kurulan devlette başlıca erdemler, bilgelik, yiğitlik, ölçülülük ve adalettir. Ancak eğriliğin de araştırılması gerekmektedir.


BEŞİNCİ KİTAP
Devlette kadının ve çocuğun yeri konuşulur. Kadınlar da erkeklerin yaptığı işleri yapabilir ancak oranı kendi doğaları kadar olmalıdır. Koruyucuların kadınları ve çocukları ortaktır.


Çocukların eğitimi ve evlilikten bahsedilir. Savaşlarda kullanılacak lanunlar nasıl olmalıdır gibi pek çok soruya yanıt olabilecek, detaylı bir kanun kitabı gibi bir bölümdür.


En sonunda Sokrates, yöneticilerin hem devlet gücü, akıl gücü olan filozoflar olması gerektiğini söyler.


ALTINCI KİTAP
Bir filozof nasıl olmalıdır?


Adeimantos, filozofların kaçık olduğunu etraflıca savunmasına, Sokrates, devleti yönetenlerin kötü kişiler olduğundan filozofların kaçık gibi durduğundan bahseder. O günkü devlet şekillerinin hiçbiri filozofun doğasına uygun değildir. Ancak Devlet’de çocukluk ve gençlikte yaşa uygun eğitim verilip iyi bir temel ve yapı taşları ile zenginleşerek, yaşlılıkta ise felsefe ile baş başa kalacaktır. Bu bölümde “iyi” ideası hakkında da konuşulur. İyi kavramı nedir?


Sokrates, bilgiye;
Kavrayış,
Çıkarış
İnanç ve
Sanı yoluyla ulaşılabilir der.


YEDİNCİ KİTAP
Mağara mitosu bu bölümde anlatılır. Akabinde de eğitim konusunda konuşulur.


Başa getirilecek filozoflar;
Matematik
Geometri
Üç boyutlu bilim
Astronomi
Armoni ile eğitilmelidirler.


Her yaşa göre de eğilimler ortaya çıkarılmalıdır.


SEKİZİNCİ KİTAP
Bu bölümde, devlet şekilleri açıklanmaktadır. Dört çeşit bozuk yönetim şekli vardır, Aristokrasi ile beş olmaktadır. Bu yönetim şekillerini  insanlarla bağdaştırır.
Aristokrasi- bu yönetim şekli iyi ve adildir
Timokrasi- yanılsamalar başlamıştır, demir gümüşle, tunç altınla karışmış şekildedir.
Oligarşi- Zenginlerin yönetimidir, en değerli şey paradır
Demokrasi- Fakir halkın kazandığı yönetim şeklidir, ancak devlet herkese her özgürlüğü veremez, ve kutuplaşmalar ortaya çıkar
Tiranlık- Halk köledir, zorbalıkla çıkarları için savaşan yöneticiler vardır


DOKUZUNCU KİTAP
Zorbalık üzerine durulur. Zorba’nın da mutsuz olduğu, tutkularının esiri olduğundan bahsedilir. Sokrates’e göre üç çeşit insan vardır.


Bilgi sever (filozof)
Ün sever (astral hakim)
Para sever (fizik beden hakim)


Doğruluk ve eğriliğin sonuçları üzerine konuşulur.


ONUNCU KİTAP
Şiir üzerine kurulan devler en iyi devlettir Sokrates’e göre. Tragedya daha önce yasaklanmıştı.  Çünkü gerçekliğe ve hakikate uzaktır. İnsan ruhu sonsuzdur, ruhu ise hakikatten uzaklık öldürür.


                                                                                                                 Ozet: YONCA ALPAY

Hiç yorum yok: